Vegan in de ouderenzorg? Ja natuurlijk!

Het was een hete zomer. Niet alleen vanwege het weer, maar ook door de discussies over CO2 uitstoot en de noodzaak om hier iets aan te doen. Een kwart van de CO2 uitstoot heeft te maken met voeding en dan met name met de productie van vlees en zuivelproducten. Logisch dat steeds meer Nederlanders de overstap maken naar meer plantaardig voedsel. Ik ben benieuwd hoe haalbaar dit is in de ouderenzorg, waar smakelijk eten in belangrijke mate bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van de cliënten.

Een mooie reden om af te spreken met Lotte Vermeer, gezondheidswetenschapper en schrijfster van het kookboek Lots of Vega. Wij delen de missie om mensen weer in contact brengen met écht eten zoals volwaardige granen, peulvruchten, noten en seizoensgroenten. Lotte wijst mij erop dat de inname van hoge kwaliteit eiwit voor oudere mensen heel belangrijk is om spiermassa en kracht te behouden. Dit betekent dat een menu met alleen maar plantaardige eiwitten niet voor iedere oudere van de ene op de andere dag wenselijk is. Gelukkig heeft ze volop ideeën over wat wél mogelijk is.

80-20 regel

De uitdaging is om binnen de bestaande menu’s minder dierlijke producten te gaan gebruiken. Hiervoor adviseert Lotte de 80-20 regel. Dus 80% van de maaltijd laten bestaan uit groenten, granen en/of peulvruchten en 20% uit vis, vlees, kaas of ei. Daarbij is het belangrijk om dierlijke producten niet alleen te vervangen, maar de smaak en voedzaamheid van de totale maaltijd in het oog te houden.

Smaak & mondgevoel

Bij smaak doen verse kruiden en citrusvruchten wonderen. Ook de hartige smaak van umami is een aanrader. Deze wordt vaak al extra toegevoegd omdat de smaakbeleving van ouderen verminderd. Het komt voor in gefermenteerde producten zoals olijven, sojasaus en balsamicoazijn. Deze smaak geeft een bevredigend gevoel in je mond, juist voor mensen die gewend zijn vlees te eten. Naast smaak is mondgevoel belangrijk. Veel mensen houden van wat bite in het eten, bijvoorbeeld van noten of zaden of van grofgesneden groenten. Ook een sausje dat een romig of vettig mondgevoel geeft, is een waardevolle toevoeging voor smakelijk eten.

Vijf stappen

Het klinkt allemaal logisch, maar hoe pak je dit aan in de praktijk? Lotte adviseert om voor een volwaardige maaltijd deze vijf stappen te volgen:

  • Kies een (onbewerkt) graan.
  • Kies vier verschillende groenten.
  • Kies een eiwitbron (peulvruchten).
  • Kies de smaak (een keuze voor een wereldkeuken helpt: mediterraan, Arabisch, Mexicaans of Aziatisch).
  • Zorg voor een knappertje & een sausje.

Hierbij is de meer kwetsbare spijsvertering van ouderen wel een punt van aandacht. Zo kunnen te veel peulvruchten of sommige koolsoorten leiden tot klachten en dat is natuurlijk niet wat we willen.

AVG-gerechten

Veel ouderen zijn gewend om aardappelen, groenten en vlees te eten. Dit geeft hen een positief nostalgisch gevoel. Mooi om hierbij aan te sluiten als het gaat om plantaardig eten. Zo kun je bij stamppotjes denken aan het mixen van verschillende groenten om de voedzaamheid te verhogen, bijvoorbeeld knolselderij, pastinaak, (zoete) aardappel en bloemkool. Met daarbij een umami-topping die het vlees vervangt, zoals gebakken champignons afgeblust met sojasaus of balsamicoazijn of tempeh crumble. Andere aan te bevelen gerechten zijn neuf bourguignon met zwammen/paddenstoelen, uiensoep met linzen of rendang met lang gestoofde kool (is makkelijker te verteren).

Ja, het kan!

Mijn afspraak met Lotte Vermeer heeft mij wel overtuigd dat het kan… meer plantaardig voedsel in de ouderenzorg. In mijn beleving vraagt het allereerst om urgentiebesef. Als dat er is, dan komen stap voor stap de mogelijkheden wel in beeld. Kijk vooral wat wel of niet in de smaak valt. Want ook plantaardig eten moet lekker zijn!

Anna Casemier

Gasttijger – hospitality adviseur

Met enthousiasme zet ik mij in voor Keukentijgers in de rol van adviseur. Persoonlijk gun ik iedereen het plezier van lekker en gezond eten. Ik geloof er in dat voeding helpt om lekker in je vel te zitten. Als expert draag ik daarom graag bij aan het initiatief. Mijn expertise betreft gastbeleving en het ‘onbewuste gedrag’.

 

Recente keukentips

  • Optoppen met zaden en pitten

    Soms zit voeding en geluk in iets kleins. Zo is het ook met zaden en pitten. Even een beetje smaak, textuur en voeding toevoegen.

  • Budgetvriendelijk boodschappen doen

    The Right Meal, Suzanne Vonk

    Het nieuwe jaar met goede voornemens is begonnen! Hoe kun je budgetvriendelijk en gezonder eten in een verpleeghuis of andere zorgorganisatie?

  • Creatief bewegen

    We weten allemaal wel dat beweging positieve effecten heeft op onze gezondheid, ook op latere leeftijd. Wat kun je nog doen met de bewoners?

  • Herinneringen ophalen

    Eten en drinken kan herinneringen oproepen. Ook mensen met dementie kunnen door de smaken denken aan iets wat ze eerder hebben beleefd.

  • Iets voor zoete koek aannemen

    Begrijpelijk dat er veel regels zijn, want we moeten op een verstandige manier met bewoners met een zwakke gezondheid omgaan. Toch zijn we in Nederland vergeten om in het systeem écht stil te staan bij welzijn.

Onze recepten

warme amandel-appeltaart-smoothie

Oké, soms moet je even door de zure appel heen, dit keer is het deze licht gebonden pap. Maar… toch best lekker.

Zadenbroodje van oliebollenmix

Met oud & nieuw iets te ambitieus geweest en ligt er nog een pak oliebollenmix in de kast of kan je die voor weinig in de sale vinden. Bak dan deze zoete broodjes.

Pindakaas-zaden-ontbijtshake

Dan maar alles in de blender. Nadruk ligt bij deze smoothie op onverzadigde vetten en vezels. De koffie geeft een extra kickstart. Ook iets voor jou?

Pindakaaskoekje zonder suiker

Nu je de fast-pindakaaskoek-versie onder de knie hebt, kan je gaan experimenteren met minder suiker en meer havermout. Hoe ver kan je gaan bij jezelf en de bewoner?

Fast-pindakaaskoekje

Binnen 15 minuten een glutenvrij en lactosevrij koekje uit de oven. Op basis van 3 ingrediënten die je vast in huis hebt. Beetje flauw doe er dan een lik sambal bij.

Tofu toetjes toveren

Met silken tofu kan je alle kanten op, het is letterlijk flexibel en is gemakkelijk op smaak te maken. Het is een handig product om snel pudding van te maken. Dus ga maar lekker toveren!

Visvrije tonijnsalade

Visvrije tonijn klinkt dus echt raar. Eigenlijk ro niet zo heel gek, want tonijn uit blik is een droge korrelige structuur met milde vissmaak, niet zo heel moeilijk na te maken. Dus waarom niet?

Mislukte makreel koekjes

Mislukt, ja dat wekt eerder de aandacht. Het recept had ook ” Misschien makreel koekjes kunnen heten”. In beide gevallen zijn de verwachtingen niet zo hoog en kan je de bewoners blij verrassen.

Muhamarra makreel soep

OMG! Omega soep, met als basis muhamarra. Ook wel bekend als Syrisch smeersel op basis van rode paprika en walnoten. Kan natuurlijk ook zonder vis!

Ontbijtcake met wortel

Nou niet zo raar kijken. We eten ook ontbijtkoek als ontbijt. Waarom dan niet met wortels als ingrediënt erin? Hiermee kan je de bewoner verleiden om echt te ontbijten.

× Hoe kan ik je helpen?